Christian’s Column -Koffiedik kijken voor gevorderden-
Vijftien jaar voor je pensioen je toekomstige pensioeninkomen al meenemen bij een hypotheekaanvraag. Die kant bewegen geldverstrekkers op, onder het toeziend oog van DNB en ECB. Klinkt verstandig. Totdat je erover nadenkt.
Want vijftien jaar betekent dat de pensioentoets van ongeveer 57 naar 52 jaar schuift. Vijf jaartjes? Vergeet het maar. Volgens het CBS wonen er bijna 1,25 miljoen Nederlanders van 52 tot en met 56 jaar. Die komen ineens binnen het bereik van die vervroegde toets. Niet allemaal met een hypotheekaanvraag, maar toch.
En 52! Dan maak je plannen. Een groter huis, een verbouwing, een nieuwe liefde of een carrière switch. Maar eerst wil de bank weten wat je in 2041 aan pensioen ontvangt. Succes ermee.
We pakken een pensioenoverzicht vol aannames over salaris, pensioenopbouw en rendement. BOTERZACHTE gegevens. Die kneden we tot een tweede toetsinkomen, naast het inkomen dat iemand werkelijk verdient. Omdat pensioeninkomen meestal lager ligt, kan die prognose je hypotheek beperken.
Nu hoor ik de tegenwerping al: bij een hypotheek van dertig jaar rekenen we toch ook met het salaris van vandaag? Niemand weet wat iemand over dertig jaar verdient.
Precies. Het huidige salaris is een vastgesteld vertrekpunt met een onzekere toekomst. Het pensioen over vijftien jaar is een onzeker vertrekpunt in een onzekere toekomst.
En dankzij het nieuwe pensioenstelsel wordt het nog leuker. De uiteindelijke uitkering wordt voor steeds meer mensen afhankelijk van beleggingsresultaten en renteontwikkelingen. Niemand weet hoeveel pensioenvermogen er over vijftien jaar is. Of welke rente dan geldt.
Wie denkt dat rente voorspelbaar is, moet eens terugkijken. In 2021 was de fiscale marktrente nog -0,433%, in oktober 2026 alweer 2,871%. Niet de rente waartegen je pensioen koopt, maar wel illustratief voor de bewegingen op de rentemarkt.
Neem € 300.000 pensioenkapitaal. Bij een eenvoudige twintigjarige uitkeringsberekening levert -0,433% ongeveer € 1.196 per maand op. Bij 2,871% ongeveer € 1.639. Hetzelfde kapitaal. € 443 per maand verschil! Geen echte pensioenofferte, maar wel een illustratie van rentegevoeligheid.
En nu komt het mooiste. Pensioenuitvoerders moeten consumenten door verschillende scenario’s juist duidelijk maken dat hun toekomstige pensioen onzeker is. Maar in de hypotheektoets kan één boterzacht getal ineens de doorslag geven. Van onzekerheid naar zekerheid, met één druk op de knop.
Voor zzp’ers en ondernemers wordt het helemaal feest. Die bouwen pensioen vaak ook op via hun bedrijf, beleggingen, vastgoed of een toekomstige verkoop. Probeer dat maar eens in een standaard pensioenstrookje te vangen.
En dan wij, hypotheekadviseurs. Van ons wordt verwacht dat we nauwkeurig, objectief en cijfermatig bepalen of een hypotheek verantwoord is. Zes euro per maand tekort? Jammer. Regels zijn regels. Maar vijftien jaar vooruit rekenen met boterzachte aannames en onbekende rendementen? Dat heet prudent risicobeheer.
Zes euro tekort is onverantwoord. Vijftien jaar koffiedik kijken is verantwoord.
Natuurlijk moeten toezichthouders consumenten beschermen tegen onverantwoorde risico’s. Maar beschermen is iets anders dan beperken. Wie ieder denkbaar risico wil uitsluiten, kan natuurlijk ook gewoon stoppen met hypotheken verstrekken en alles stilzetten. Geen hypotheken. Geen risico’s. Probleem opgelost.
En dan te bedenken dat er geen cijfers zijn die aantonen dat mensen na hun pensionering vaker in betalingsproblemen komen dan daarvoor. Het tegendeel lijkt eerder waar…
Christian Dijkhof
